Virtual laboratoriya / Genetika · 6-modul
Egizaklar usuli, penetrantlik va ekspressivlik
Egizaklarda belgi uchrashini solishtirib irsiyat ulushini hisoblang, so'ng gen har doim ham belgi hosil qilmasligini (penetrantlik) va belgi turli kuchda bo'lishini (ekspressivlik) kuzating.
Egizaklar usuli — belgi shakllanishida irsiyat va muhit ta'sirini ajratish. Monozigot (MZ) egizaklar bitta tuxum hujayradan rivojlanadi: genlari 100% bir xil. Dizigot (DZ) egizaklar ikki tuxum hujayradan: genlarining taxminan 50% i umumiy (oddiy aka-ukalar kabi). Agar belgi MZ egizaklarda DZ ga qaraganda ancha tez-tez ikkalasida ham uchrasa — belgi irsiyatga bog'liq.
100 ta odamning hammasida bir xil dominant gen (Aa) bor. Lekin gen har doim ham belgi hosil qilavermaydi: penetrantlik — genotipga ega bo'lganlardan belgi namoyon bo'lganlar ulushi. Ekspressivlik — belgi namoyon bo'lganlarda uning kuchliligi (darajasi).
Dominant belgi, lekin penetrantlik to'liq emas. Belgisiz odamda ham gen bo'lishi mumkin va u belgini keyingi avlodga o'tkazadi: belgi avlodni "sakrab o'tadi".